Tarasiewicz Tadeusz Antoni (1830–1910), kupiec, radny miasta Krakowa, działacz społeczny.
Ur. 9 XI w Szczyrzycu (pow. limanowski) w rodzinie ziemiańskiej, był synem Eliasza (pierwotne nazwisko Tarasewicz), powstańca listopadowego, zamieszkałego w Galicji w pow. stryjskim, a następnie w Szczyrzycu, justycjariusza w Dobrej, zamordowanego 28 II 1846 przez chłopów podczas rabacji galicyjskiej. Matką T-a była Teodozja z Bentkowskich (Bętkowskich). T. miał braci: Władysława oraz Ludwika Jacka (ok. 1836 – 1868), powstańca styczniowego w partii Wojciecha Komorowskiego, wziętego do niewoli 18 I 1864 pod Starą Wsią (pow. hrubieszowski) i wyrokiem sądu we Włodzimierzu zesłanego na cztery lata ciężkich robót, które od 24 VI t.r. odbywał w Irkucku, a od 28 VII w Usolu; na mocy manifestu z 16 IV 1866 zamieszkał w r. 1868 w okręgu bałagańskim we wsi Kułakowa, a następnie we wsi Buriatskoje, gdzie zmarł 29 VII (17 VII st.st.) 1868.
Po śmierci ojca T. z matką i braćmi osiadł w r. 1846 w Krakowie, gdzie ukończył szkołę, a od listopada t.r. do sierpnia 1851 odbywał praktykę handlową u Józefa Stehlika; następnie pracował jako subiekt handlowy w firmie i domu bankowym «F. J. Kirchmayer» przy Rynku Głównym 44. W lipcu 1858 został członkiem Krakowskiej Kongregacji Kupieckiej, w której 17 I 1871 awansował na radcę, a 19 I 1873 na starszego kongregacji. Od 23 V 1868 należał do Tow. Dobroczynności w Krakowie i 9 XII 1874 wszedł w skład jego Wydz. Skarbowego. W kamienicy przy Rynku Głównym (na rogu ul. św. Jana) otworzył w r. 1869 wielobranżowy sklep «Skład towarów żelaznych i norymberskich»; w sprzedaży hurtowej i detalicznej oferował żelazo kute w sztabach, walcowane i lane, cynk na rynny, gwoździe, druty, naczynia kuchenne oraz samowary, a także lampy naftowe oraz naftę z Polanki koło Krosna; był wyłącznym dystrybutorem na Austro-Węgry cementu portlandzkiego z fabryki w Grodźcu.
W r. 1870 objął T. stanowisko dyrektora Galicyjskiego Banku Ziemskiego we Lwowie, ale już po roku wrócił do Krakowa. Dwukrotnie zasiadał w krakowskiej Radzie Miasta; został radnym po rezygnacji z mandatu Józefa Dietla 1 X 1874 oraz po odejściu Alfreda Biesiadeckiego 2 XI 1876 i funkcję radnego pełnił do końca kadencji 15 VIII 1878. Przydzielony do sekcji skarbowej, kilkakrotnie zabierał głos w sprawach gospodarczo-handlowych oraz szkolnictwa zawodowego (kupieckiego), m.in. 14 VI 1878 złożył z dwunastoma radnymi przyjęty przez Radę wniosek o zorganizowanie kursu handlowego w krakowskiej Wyższej Szkole Przemysłowej przy ul. Gołębiej. W r. 1874 był asesorem z grona kupców w urzędzie hipotecznym, a w l. 1875–82 asesorem ds. handlowych ze stanu kupieckiego do senatu przy Sądzie Krajowym. Należał w l. 1874–82 do krakowskiej Kasy Oszczędności i z ramienia Rady Miasta wchodził od 5 IV 1877 do jej Wielkiego Wydziału. Był w l. 1875–1900 członkiem krakowskiej Izby Przemysłowo-Handlowej. Borykając się z problemami finansowymi, otworzył w r. 1875 w swym sklepie kantor wymiany walut, lecz mimo to w r. 1879 ogłosił upadłość, pozostawiając ogromne zadłużenie.
Pod koniec r. 1881 przeniósł się T. z rodziną do Warszawy, gdzie przy ul. Świętokrzyskiej 9 uruchomił 23 II 1882 z synem Janem pierwszy na ziemiach polskich profesjonalny sklep z palarnią kawy pod firmą Pierwsza Warszawska Fabryka Palenia Kawy, Cykorii i Surogatów Kawy Pluton. W r. 1885 na Wystawie Przemysłowo-Rolniczej w Warszawie firmę nagrodzono brązowym medalem za wyprodukowanie kawy z cykorią oraz listem pochwalnym za palarnię kawy. Zadłużony, przekazał T. firmę w r. 1887 synowi Janowi, ale nadal uczestniczył w jej prowadzeniu. Działająca wówczas «Fabryka Palenia Kawy, Cykorii i Surogatu Kawy Jana Tarasiewicza i Spł.» została w r. 1889 przeniesiona na ul. Chmielną 14, następnie t.r. do wydzierżawionego budynku fabrycznego na tyłach kamienicy przy ul. Czerniakowskiej, a w r. 1902 do wzniesionego wg projektu Marcelego Plebińskiego budynku mieszkalno-fabrycznego przy ul. Żytniej 10; na początku XX w. zatrudniała ok. 170 osób. Rozwinięto sieć sklepów firmowych i uruchomiono placówki handlowe w Łodzi przy ul. Głównej 53, Sosnowcu przy ul. Warszawskiej 12 oraz Lublinie w Hotelu Europejskim przy Krakowskim Przedmieściu 29. Po niespodziewanej śmierci syna, Jana w r. 1906 kierownikiem spółki został syn Michał, który od kwietnia 1907 był także jej właścicielem. W r. 1908 do zarządu firmy dołączył najstarszy syn Tadeusz. Dla uczczenia dwudziestopięciolecia «Plutona» powołano w r. 1907 Kasę Pożyczkowo-Oszczędnościową Pracowników Fabryki «Pluton» w Warszawie o kapitale tworzonym z 5% opłaty od wynagrodzeń pracowników i 2% ze strony właścicieli. Przed pierwszą wojną światową «Pluton» należał do największych dystrybutorów kawy w Król. Pol.; sprzedawał trzynaście jej gatunków własnego palenia i sortowania, mieszanki kaw zbożowych (w tym od r. 1889 kawy żołędziowej i żytniej), dwanaście gatunków herbaty, mieszanki herbaty chińskiej, indyjskiej i cejlońskiej oraz kakao; firma oferowała też młynki i maszynki do parzenia kawy. Wprowadzoną w «Plutonie» metodę produkcji kawy opatentowano w Belgii, na Węgrzech i we Francji. W Warszawie T. działał charytatywnie, m.in. finansował Dom Stow. Robotników Chrześcijan przy ul. Kaliksta 5 i przytułek św. Kazimierza przy ul. Tamka, a także przytułek Warszawskiej Nędzy Wyjątkowej w Staro-Radziwiłłowie. Był wiceprezesem warszawskiego Austriacko-Węgierskiego Tow. Pomocy. Ufundował stypendium dla uczniów kupieckiego gimnazjum Roeslerów. Pod koniec życia spłacił długi ciążące na nim w Galicji i 23 XII 1909 uzyskał sądownie zniesienie upadłości krakowskiej firmy. Zmarł 14 V 1910 w Warszawie, został pochowany 18 V t.r. na cmentarzu Powązkowskim (kw. 71 rząd 6).
T. był dwukrotnie żonaty. W zawartym 2 II 1856 w kościele Mariackim w Krakowie małżeństwie z Sebaldą z Armatysów (1835–1858), córką Karola i Marii z Janowskich, miał córkę Sebaldę Marię (1857–1917), od r. 1886 żonę Leopolda Teodora Alojzego Münnicha (1850–1901), urzędnika magistratu krakowskiego, nauczycielkę, założycielkę w r. 1906 w Krakowie Seminarium Żeńskiego Nauczycielskiego (od r. 1908 Szkoła Pospolita i Wydziałowa Żeńska im. cesarzowej Elżbiety). Drugą żoną T-a była poślubiona w Krakowie 26 IV 1862 Zofia z Morawskich (1841–1905), z którą miał synów: Tadeusza Marka Józefa (1863–1917), od r. 1901 żonatego z Julią Eminowicz, córką Bojmira i Sabiny z Kapiszewskich, doktora chemii, kierownika kopalń Akcyjnego Tow. dla Przemysłu Naftowego w Schodnicy, a potem kierownika i dyrektora kopalń Marcusa Pomezana w Borysławiu, autora pracy „Przesilenie w przemyśle naftowym galicyjskim od 1902 do 1906 roku” (Kr.– W. 1907), Jana Szymona (1864–1906), ożenionego z Heliodorą Marią z Przechadzkich (1874–1975), od r. 1887 właściciela «Plutona», Michała (zob.), oraz córki: Zofię (1866–1916), Marię (Julię wg O. Budrewicza) (1873 – przed 1923) i Helenę Annę (1881–1949), żonę Jerzego Kwiatkowskiego, prawnika.
W kwietniu 1914 «Pluton» został przekształcony w Tow. Akcyjne Pierwszej Warszawskiej Fabryki Palenia Kawy, Cykorii i Surogatów Kawy «Pluton» T. i M. Tarasiewiczów. W r. 1924 firmę połączono z konkurencyjnym Tow. Akcyjnym Wiktora Matyjewicza, właścicielem marki «Kawa Molinari» i powstałej ok. r. 1910 fabryki przy ul. Grzybowskiej 37. W r. 1950 władze miejskie przejęły tę nieruchomość, w związku z czym firma ogłosiła upadłość. Reaktywowana po r. 1956 jako «Pluton T. i M. Tarasiewiczów» sprzedała w r. 2017 swój znak towarowy spółce «Pluton kawa sp. z o.o.» i została jej udziałowcem.
Bibliogr. Warszawy, IV; Szenic, Powązki, cz. 3; Corpus studiosorum Universitatis Iagellonicae 1850/51–1917/18, Kr. 2015 (dot. syna, Tadeusza); – Budrewicz O., Sagi warszawskie, W. 1990 I; Demel J., Stosunki gospodarcze i społeczne Krakowa 1846–1866, Kr. 1951 II; Kargol T., Izba przemysłowo-handlowa w Krakowie w latach 1850–1939, Kr. 2003; Ostaszewski-Barański K., Krwawy rok (1846). Opowieści historyczne, Złoczów 1897 s. 145; Makomaska E., Michał Tarasiewicz, W. 1968; Micińska M., Galicjanie – zesłańcy po powstaniu styczniowym, W. 2004 (dot. brata, Ludwika); Perkowska U., Studentki Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1894–1939, Kr. 1994 (dot. córki, Sebaldy); Poray S., Pouczające dzieje „Plutona”, „Tyg. Handl.” 1932 nr 9; Tarasiewicz K., Dzieje domu przy ulicy Grzybowskiej 37 w Warszawie, W. 2013, tenże, Kawa po warszawsku. Dzieje firmy Pluton, W. 1971; tenże, Zapach świeżej kawy, W. 2013; Sroka Ł. T., Żydzi w Krakowie: Studium o elicie miasta 1850–1918, Kr. 2008; Śliwowska W., Syberia w życiu i pamięci Gieysztorów – zesłańców postyczniowych, W. 2002 s. 345 (dot. brata, Ludwika); Walasek S., Studia z dziejów oświaty i myśli pedagogicznej XVIII–XX wieku, Wr. 1992 (dot. córki, Sebaldy); – Pamiętnik Towarzystwa Dobroczynności Krakowskiego, Kr. 1868; Przewodnik po Krakowie i jego okolicach z dodaniem wszelkich wiadomości potrzebnych dla podróżujących, Kr. 1875 s. XV, XLIII; Rocznik LVI Krakowskiego Towarzystwa Dobroczynności z roku 1874, Kr. 1875 s. 14, 17, 61; Schematismus der Actien-Gesellschaften der österreichisch-ungarischen Monarchie, Wien 1870 s. 62; Skorowidz Przemysłowo-Handlowy Królestwa Galicji, Lw. 1906 (dot. syna, Tadeusza); Szematyzmy Król. Galicji; – „Czas” 1865 nr 15; „Dzien. Pol.” 1886 nr 28 (dot. córki, Sebaldy); „Gaz. Lwow.” 1906 nr 262 (dot. syna, Jana); „Gaz. Narod.” 1865 dod. do nr 12, 1868 nr 253; „Gaz. Rzemieślnicza” 1885 nr 29; „Głos Narodu” 1905 nr 170 (dot. żony, Zofii); Kalendarz Polski, Ruski, Astronomiczno-Gospodarski i Domowy na rok pański 1869, Kr. 1869 s. 59; „Wieniec” 1862 nr 8; – Nekrologi z r. 1910: „Gaz. Lwow.” nr 110, „Kur. Lwow.” nr 226, „Rola” nr 21, „Świat” nr 23, „Tyg. Ilustr.” nr 23; – Arch. Diec. w Tarnowie: Kopia księgi chrztów parafii Szczyrzyc 1830 (pozycja 47); Arch. Narod. w Kr., Oddz. przy ul. Siennej: sygn. MAG II k. 327–8 (protokoły z posiedzeń Rady Miasta), sygn. AKK 4 (protokoły z posiedzeń kongregacji kupieckiej) k. 668–9, 788–9, 793, 796–820, 844–6, sygn. AKK 41 k. 712, 719, 743, sygn. AKK 42 k. 301, 306; – Mater. Red. PSB: Miński K., Życiorysy nafciarzy (mszp., dot. syna, Tadeusza).
Tomasz M. Lerski